Tinder: Όσο περισσότερα swipes τόσο χειρότερα για τη ψυχική σου υγεία

Οι εφαρμογές γνωριμιών υπόσχονται ατελείωτες επιλογές και μεγαλύτερες πιθανότητες να βρει κανείς τον «ιδανικό» σύντροφο. Όμως μια νέα μελέτη δείχνει ότι όσο περισσότερο κάνουμε swipe, τόσο πιο πιθανό είναι να νιώσουμε ψυχικά εξαντλημένοι — και μάλιστα όχι απαραίτητα επειδή βλέπουμε πολλούς πιθανούς συντρόφους, αλλά λόγω του τρόπου με τον οποίο παίρνουμε αποφάσεις.

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Mass Communication and Society, εξέτασε πώς επηρεάζονται η αυτοεκτίμηση, το αίσθημα προσωπικής αξίας και το αίσθημα υπερφόρτωσης, όταν οι χρήστες εφαρμογών γνωριμιών καλούνται να αξιολογήσουν διαφορετικό αριθμό προφίλ. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η συνεχής αξιολογική διαδικασία των dating apps μπορεί να έχει «κρυφό» ψυχολογικό κόστος.

Πώς διεξήχθη η μελέτη

Οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Βιέννης σχεδίασαν ένα πείραμα με 401 φοιτητές ηλικίας περίπου 22 ετών. Δημιουργήθηκαν ομάδες στις οποίες τα άτομα κλήθηκαν να δουν είτε 11, είτε 31, είτε 91 προφίλ εφαρμογής γνωριμιών. Παράλληλα, οι επιστήμονες άλλαξαν και τον τρόπο με τον οποίο οι συμμετέχοντες έπρεπε να αποφασίζουν. Σε μία ομάδα έπρεπε να λειτουργούν «διαισθητικά», γρήγορα και αυθόρμητα, με βάση το τι τους έκανε να νιώθουν καλά εκείνη τη στιγμή –οι ερευνητές ονόμασαν αυτό το μοτίβο «locomotion mode». Σε μια δεύτερη ομάδα, στην κατάσταση «assessment mode», έπρεπε να αξιολογούν προσεκτικά τα προφίλ και να παίρνουν πιο «υπερασπίσιμες» αποφάσεις, εξετάζοντας κριτήρια και χαρακτηριστικά. Τέλος, υπήρχε και ομάδα ελέγχου χωρίς συγκεκριμένες οδηγίες.

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα

Το πρώτο βασικό εύρημα ήταν ότι όσο αυξανόταν ο αριθμός των προφίλ, τόσο μειωνόταν η πιθανότητα αποδοχής. Όσοι έβλεπαν μόνο 11 προφίλ έκαναν περισσότερα «likes» σε σχέση με όσους έβλεπαν 31 ή 91. Με απλά λόγια, οι άνθρωποι γίνονταν πιο επιλεκτικοί, όταν είχαν μπροστά τους πολλές επιλογές. Αυτό το φαινόμενο είναι γνωστό εδώ και χρόνια στην ψυχολογία ως «υπερφόρτωση επιλογών». Όταν οι διαθέσιμες επιλογές γίνονται πάρα πολλές, ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να επεξεργαστεί όλες τις πληροφορίες και αρχίζει να αμφιβάλλει περισσότερο για κάθε απόφαση. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι έβλεπαν πολλά προφίλ ένιωθαν σημαντικά μεγαλύτερη ψυχική κόπωση και σύγχυση.

Ωστόσο, η πιο ενδιαφέρουσα ανακάλυψη της μελέτης ήταν ότι ο αριθμός των προφίλ δεν επηρέαζε άμεσα την αυτοεκτίμηση ή το αίσθημα προσωπικής αξίας. Αντίθετα, καθοριστικό ρόλο έπαιζε ο τρόπος λήψης αποφάσεων. Οι συμμετέχοντες που έκαναν swipe με γρήγορο, ενστικτώδη τρόπο ανέφεραν χαμηλότερη αυτοεκτίμηση και μικρότερη αίσθηση «αξίας ως συντρόφου» σε σχέση με όσους αξιολογούσαν πιο προσεκτικά τα προφίλ ή με όσους δεν είχαν λάβει ειδικές οδηγίες.

Οι μηχανικές αποφάσεις

Το πρόβλημα, σημειώνουν οι ερευνητές, ίσως δεν είναι μόνο ότι οι εφαρμογές μάς βομβαρδίζουν με επιλογές, αλλά και ότι μας ωθούν να παίρνουμε αποφάσεις σχεδόν μηχανικά. Η συνεχής διαδικασία του γρήγορου swipe φαίνεται ότι μπορεί να αλλάζει τον τρόπο που βλέπουμε τον εαυτό μας. Το εύρημα είναι απρόσμενο, συμπληρώνουν, καθώς αρχικά περίμεναν ότι η πιο «αναλυτική» σκέψη θα ήταν ψυχολογικά πιο κουραστική. Όμως τελικά συνέβη το αντίθετο: οι αυθόρμητες αποφάσεις συνδέθηκαν με χειρότερες αυτοαξιολογήσεις. Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι όταν οι άνθρωποι αποφασίζουν μόνο με βάση το στιγμιαίο συναίσθημα, νιώθουν μεγαλύτερη προσωπική ευθύνη για τις επιλογές τους. Δεν μπορούν να «κρυφτούν» πίσω από συγκεκριμένα κριτήρια ή λογικές εξηγήσεις. Αυτό μπορεί να δημιουργεί αμφιβολία για τον εαυτό τους και αίσθηση ανασφάλειας.

Οι επιστήμονες αναφέρουν επίσης ότι οι εφαρμογές γνωριμιών είναι σχεδιασμένες σαν παιχνίδι. Το γρήγορο swipe, οι συνεχείς ειδοποιήσεις και η αίσθηση ατελείωτων επιλογών ενθαρρύνουν μια σχεδόν αυτόματη συμπεριφορά. Παρότι αυτό μπορεί να φαίνεται διασκεδαστικό, η μελέτη δείχνει ότι ίσως επιβαρύνει ψυχολογικά τους χρήστες περισσότερο απ’ όσο αντιλαμβάνονται.

Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο ήταν ότι η αίσθηση υπερφόρτωσης εμφανιζόταν νωρίτερα σε όσους αποφάσιζαν διαισθητικά. Για αυτούς τους χρήστες, ακόμη και ένας «μεσαίος» αριθμός προφίλ — περίπου 31 — αρκούσε για να προκαλέσει επίπεδα κόπωσης παρόμοια με εκείνα που ένιωθαν άλλοι χρήστες όταν έβλεπαν 91 προφίλ. Παράλληλα, η μελέτη δεν βρήκε σημαντικές αλλαγές στον φόβο της μοναξιάς. Δηλαδή, οι συμμετέχοντες δεν ένιωσαν περισσότερο άγχος ότι θα μείνουν μόνοι, επειδή είδαν περισσότερα προφίλ ή επειδή έκαναν swipe με διαφορετικό τρόπο.

Πού καταλήγουν οι ερευνητές

Από την έρευνα προκύπτει ένα απλό, αλλά σημαντικό συμπέρασμα: περισσότερες επιλογές δεν σημαίνουν απαραίτητα καλύτερη εμπειρία. Αντίθετα, η συνεχής έκθεση σε ατελείωτα προφίλ μπορεί να αυξήσει την ψυχική κόπωση και να επηρεάσει αρνητικά τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας — ιδιαίτερα όταν παίρνουμε αποφάσεις γρήγορα και παρορμητικά.